Dwerglissen bloeien vroeg en staan graag aan een warm randje in de zon.
Tot nu toe was ik van de stoere forse planten, maar je houdt altijd van de randjes over waar nog iets zou mogen staan.
Langs de lavendels bijvoorbeeld.
Een van de eerste dwergirissen, gevonden in 1958.
Al wat vaker gewassen deze hotpants.
Heerlijk zachte wolkachtige bloemen in wit met een porselein blauwe waas en lichtgele plekken.
Orris, het poeder uit de gedroogde wortel geurt als viooltjes. Deze Lis wordt daarom grootschalig gekweekt voor de parfum industrie, met name in Italië.
De plant kent ook medicinale en culinaire toepassingen.
Mijn favoriete lis niet alleen vanwege haar verschijning maar ook de verhalen.
Deze grote baardiris is in 1964 door Iris specialist Schreiners geïntroduceerd.
Ik heb even getwijfeld over de kleuromschrijving: Chocolade-rood of kastanjebruin. Baardirisen hebben wel vaker een lastig te omschrijven kleur. Ik heb ze het liefst eenkleurig en deze vind ik heerlijk.
Ze staan graag warm en droog met het zonnetje op hun blote wortel.
Ze heet onsterfelijk omdat ze nog een paar extra bloemen kan maken na de eerste vlucht. Daar is ze best heel goed in en dat is ook opmerkelijk. Maar de ervaring van Iris is altijd zeer groots en eindig en daarom extra indrukwekkend.
De bloemen geuren bovendien.
Onsterfelijk schoon wit.
In Zuid Franse boerderijtuinen is Iris de meest toegepaste, vaak ook de enige soort. In de zomer zie je ze nauwelijks nog staan maar in het voorjaar is het een sprookje. Ze combineren goed met mediterrane planten ook omdat ze graag met hun wortel bakken in de zon. Bruine bladpunten mag je gerust afknippen.
Deze rijk bloeiende middelandsezeekleurige culltivar zou zelfs kunnen herbloeien in de nazomer. Ze heeft tot wel 10 zeer grote bloemen per stengel.
In 1964 geïntroduceerd door Wills en genoemd naar een park in Tenessee.
Een midden tot late bloeier in een hartverwarmende kleur en bovendien geurend.
Diezelfde warmte mag je de vlezige wortel geven.
Duitse lis hoort zo te worden geplant dat de wortel opwarmt in de zon.
Voor wie zonder geelvrees tuiniert, deze intensief eidooier gele. Groot, lang en rijk bloeiend en geweldig. Indrukwekkend als het geel van Ferula of Phlomis, een kleur die je bijblijft.
De dikke hoofdwortel van Duitse lis, ofwel Iris Germanica, moet bakken in de zon.
Een ouwe trouwe prijswinnaar. (1943)
Overigens:
Ola Kalá is Grieks voor helemaal prima en daar is het veel gebruikte 'OK' van afgeleid.
Baardiris houdt van warme niet te zware grond. Plant ze met de wortelstok net boven de grond zodat deze opwarmt in de zon.
Ik stel ze me graag bloeiend voor in zo'n zuid-Franse verwaarloosde tuin langs de straatkant. Als wij in zuid-Frankrijk zijn zijn ze meestal uitgebloeid maar dat hindert niet.
In onze tuin planten we ze langs de paden in de heetste hoekjes.
Ook hier wordt warmte met warmte beantwoord en een vleugje parfum.
Je mag ze snijden voor de vaas maar nog leuker lijkt het me hier spannende combinaties mee te bedenken.
Let daarbij op de bloeitijd.
Voor je harem van tuinschoonheden.
Daar gaan we weer; nu echt de zwartste bloem ooit.
Het grijze zwaardvormige blad overtuigd je desnoods met zachte dwang.
We vinden dit allemaal erg spannend. Maar wat mij het meest fascineert is; waarom?
Zwarte bloemen; zijn ze echt of is het..... 'Superstition'.
Ik had ooit zo'n prachtig gekleurd pak als 12 jarige. De gelegenheid waarbij ik het droeg was aanleiding voor mijn opa op zijn scooter door de sneeuw uit Luxemburg te komen om mij een horloge te schenken met zijn alpinopet onder zijn helm. Dat horloge is inmiddels helaas versleten.
Deze Iris, geïntroduceerd in mijn geboortejaar, zou wel eens een leven lang mee kunnen gaan.
Je mag dit met recht zwarte bloemen noemen.
Fris groen elegant, zeer smal verticaal blad
Iris chrysographes heeft soms een dun geel netwerk op de onderkant. Verder is de bloem bijna zwart.
We zaaien ze uit eigen tuin.
Net echt en pure elegantie. De rest van de Iris zijn plomp vergeleken met deze schoonheid.
Een sterke zeer sierlijk ranke witte Japanse Lis.
'Diamant is een selectie van Zillmer, een van onze Duitse collega's.
Japanse Lis mag wat zuurder en vochtiger staan dan de Duitse. Ze hebben van die platte bloemen.
Een keer geen een Duitse lis, maar een Japanse, uit Duitsland, dus.
Japanse Lis staat net als Siberische lis liever in wat vochtigere zure bodem.
De bloemen staan als ze helemaal open zijn horizontaals ze hebben ronde kelkbladen.
Deze werd in 1975 gevonden door de Duitse kwekerij Zillmer, het blijft een Japanse Lis.
'Blue Moon' is veel zachter en meer blauw dan 'Blue King'. Verder lijken ze op elkaar.
Makkelijk en standvastig op liefst een beetje lichtzure hummeuze grond.
Echt een schilderachtige bloemen plant.
Boter en suiker gaan goed samen en zorgen voor voedsel bliss, de zoete tegenhanger van chili en knoflook.
Een sterke en makkelijke lis die nergens last van heeft. Half mei tot half juni spectaculair.
Verantwoord snoepgoed.
Japanse luchten in plantaardige vorm.
Nog relatief nieuw, gevonden door Zillmer.
Fijn en makkelijk, voor liefst lichtzure, wat vochtige grond, maar doet het overal waar de zon af en toe schijnt.
Een wolk van een blauwe Iris met een subtiel zilveren randje.
Je hebt er eigenlijk helemaal geen omkijken aan die Siberische lissen.
Behalve als ze bloeien.
In 1998 vond Bob Hollingworth deze zaailing. Omdat hij al te veel witte had wilde hij deze weggooien. De blauwe ernaast werd naar het proefveld verplaatst, daarbij kwam per ongeluk een stukje van de witte mee. De blauwe werd afgekeurd maar de witte bleek rijk te bloeien met gigantische bloemen op stevige stengels. Sindsdien won ze alle prijzen inclusief De RHS Award of Garden Merrit.
Perongelukke pracht.
Een heerlijke kleur om verspreid tussen wolkige grijze bladplanten te zetten zoals Artemisia absinthium 'Lambrook Mist' of Lupinus chamissonis.
Iris sibirica is sterk en houdt van licht zure wat vochtige grond maar doet het overal prima.
In de 19e eeuw afgescheiden van het geslacht Iris en inmiddels door de draaikonten van Kew weer terug geplaatst is deze bijzondere wilde Iris uit het middellandse zeegebied nu ook eindelijk bij ons gearriveerd.
Ze heeft smal grasachtig blad en bloeit zeer vroeg en heel subtiel met groen - zwarte, licht geurende bloemen.
Een zeer elegante hoge witte Iris uit 1952.
Net als de Germanica's plant je deze ook met hun rhizoom aan de oppervlakte op een droge zonnige plek.
Een puntje van kritiek voor alle lissen: De irisboorrups kan het blad in het voorjaar wat rafelig maken. De plant heeft daar verder geen last van en zonder rupsen zijn er ook geen vlinders.
Deze relatief lage baardiris is in 1968 gevonden door Schreiners.
Wij vinden de kleur heel aangenaam.
Ze staat graag droog en in de volle zon op elke grond.
Na de bloei mag het blad wat worden teruggeknipt, mocht dat ook bruine punten hebben gekregen.
Dit fijne kleurtje is bedoeld voor je warme randjes, bijvoorbeeld langs je lavendelperk of in een rotstuin.
Net als bij Duitse lis houden de wortelstokken van warmte.
'Orchid Flair' is een zeldzame cultivar met een bijzondere kleur. Ze vormt stevige volle compacte pollen.
Hartnoot is goed winbterhard. en zelfbestuivend, ze heeft heerlijk zoete hartvormige noten. Het sierlijk geveerde blad heeft een gele herfstkleur.
Het wordt een grote boom, dus je moet er wel plaats voor hebben.
Hartnoot begint al op jonge leeftijd te dragen.
De noten barsten open wanneer ze omstreeks oktober - november rijp zijn.